5. lý do beginner ko mix master tốt

5 lý do ngăn cản 1 beginner mix – master tốt lên

Tiếp tục viết về các vấn đề liên quan đến Mixing – Mastering, hôm nay Dr.Glu sẽ chia sẻ cho các bạn 5 lý do thường gặp khiến cho 1 bạn beginner thường loay hoay mất rất nhiều thời gian mà không thể làm cho sản phẩm mix master của mình hay lên. Kinh nghiệm của mình đúc kết từ việc giảng dạy rất nhiều khoá music production, pro mixing-mastering tại MCMA. Đây là những khúc mắc – trăn trở mình rút ra từ chính những học trò của MCMA. Okay cùng vào ngay lý do đầu tiên!

Lý do số 1: không nắm vững các khái niệm nền tảng

Khái niệm nền tảng mình muốn nói tới ở đây là các kiến thức chuyên ngành âm thanh như “frequency”, “dynamic”, “phase”, “harmonic” vân vân. Việc không hiểu được các khái niệm nền tảng này khiến cho các bạn beginner rất khó nhận diện được vấn đề trong bản mix của mình. Kết quả là các bạn không biết sử dụng phương pháp – công cụ nào để khắc phục lỗi. Thậm chí khi đi tìm sự giúp đỡ, các bạn đặt ra những câu hỏi rất “ngô nghê” khiến người giúp cũng không hiểu vấn đề bạn đang gặp là gì để hỗ trợ cho bạn.

Câu hỏi mông lung về mix master
Một số câu hỏi mình nhận được của các bạn về mixing - mastering

Vì không nắm được các khái niệm nền tảng, nên những từ các bạn dùng để miêu tả vấn đề của mình rất mơ hồ như: “chưa được thoát nhạc”, “chưa được hay”, “không cảm nhận được độ rõ”. Để khắc phục vấn đề này, các bạn cần thực hành thay thế dần các từ “mơ hồ” thành các từ trực quan hơn, gợi ý cách giải quyết vấn đề hơn.  Ví dụ thay vì nói “chưa được rõ”, bạn nên ngẫm nghĩ xem “chưa rõ” là do “chưa đủ to”, hay “chưa đủ sáng”, hay “quá nhiều reverb”. Từ đó bạn có thể tư duy ngay ra cách khắc phục “chưa được rõ” của mình bằng volume, hay eq hay tuỳ chỉnh lại reverb. Dưới đây mình sẽ trình bày các vấn đề thường gặp và nền tảng kiến thức liên quan giúp bạn liên kết vấn đề của mình với từ khoá tốt hơn.

Từ khoá chuyên ngành âm thanh

Lý do số 2: thói quen xin preset - fx chain của người khác

Một thói quen của các bạn beginner là đi xin cách set up, thông số của plug-in để về áp dụng cho sản phẩm của mình. Việc này có thể giúp bạn xử lý được một số bài hát hay thậm chí 1 số dòng nhạc cụ thể. Tuy nhiên nó sẽ lấy đi khả năng tư duy xử lý tình huống và khả năng tìm tòi học hỏi của bạn. Kết quả là bạn sẽ mãi loay hoay ở mức beginner mà không có kiến thức (hay nhu cầu tìm kiếm kiến thức) để nâng cấp tay nghề cho mình. Có 2 sự thật chúng ta phải thừa nhận:

  1. Mỗi giọng hát, mỗi sound trong các bài hát sẽ có cách mix – master khác nhau. Do dó việc copy lại 1 fx chain của người khác phần nhiều là sẽ không phù hợp với bài hát của bạn
  2. Mỗi thông số trong fx sẽ chỉ có từ 2 đến 3 giá trị thường dùng trong thực tiễn. Do đó việc học cách dùng 1 fx mới không quá khó như bạn nghĩ. Vd thông số release của compressor bên dưới có giá trị từ 10 ms đến tận 2,5s. Tuy nhiên trong thực tiễn mình chỉ thường dùng 2 mốc giá trị chủ yếu là: release ngắn (~50-60ms), release dài (150-200ms). Các chỉ số ngắn hoặc dài hơn không có giá trị ứng dụng cao.
Thông số compressor Pro-C2
Các thông số của compressor thoạt nhìn thì tưởng khó, nếu tìm hiểu đúng thì sẽ không còn thấy khó nữa.

Bên cạnh đó mình không bài xích việc dùng preset. Tuy nhiên các bạn beginner nên luyện thói quen đặt câu hỏi “vì sao preset này lại có cách chọn thông số như vậy?”. Từ đó liên hệ các thông số trong preset tới trường hợp sử dụng cụ thể. Nhờ vậy việc dùng preset sẽ giúp ta học được kiến thức mới mà không cần phải đóng học phí.

Lý do 3: có quá nhiều nguồn hướng dẫn kém chất lượng

Trong cộng đồng music producer, sound engineer chúng ta rất hay chia sẻ giúp đỡ nhau. Đây là một điều rất nhân văn nhưng nó cũng có mặt trái. Mặt trái thứ nhất là vấn nạn dùng crack và chia sẻ lậu các tài liệu học thuật chuyên ngành. Vấn đề này dẫn tới hậu quả tiếp theo là sinh ra rất nhiều “chuyên gia” dùng đồ crack và thích học chùa, lại rất đam mê ‘chia sẽ’ kiến thức cho các bạn khác. Điều đáng buồn là kiến thức của các “chuyên gia” này thường không vững nền tảng, mà chỉ là những mẹo mánh lượm lặt từ khắp nơi, do đó giá trị ứng dụng không cao và rất dễ làm loạn não các bạn beginner.

Dưới đây là một ví dụ về video hướng dẫn ‘kém chất lượng’ mà mình nhắc tới. Trong video này người  hướng dẫn nói nên cắt đi khoảng tần số siêu cao, từ 16,5kHz trở lên. Để giải thích vì sao anh ấy cắt bỏ đi khoảng tần số này thì anh ta solo và boost khoảng này thêm 12dB, rồi kết luận là khoảng tần số này thực sự làm đau tai anh ấy. Theo mình, anh này hướng dẫn tầm bậy ở 2 điểm:

  1. Khoảng từ 16kHz trở lên có vai trò quan trọng, nó là khoảng tần số “Air” giúp âm thanh sống động. Nếu bạn đang mastering bài hát và định bụng sẽ xuất file dưới dạng WAV thì việc cắt bỏ đi khoảng này gần giống như bạn tự biến bản master của mình từ lossless thành lossy vậy.
  2. Nếu bạn phải boost 1 khoảng tần số lên 12dB để chứng mình rằng nó làm đau tai bạn thì bạn nên dành nhiều thời gian để rèn luyện mix master hơn là làm video trên youtube.

Lời khuyên của mình là nên chọn lọc kỹ khi xem những tutorial trên youtube. Bạn có thể bắt đầu xem từ các nguồn đáng tin cậy như Mastering The Mix (thiên về EDM), Produce Like A Pro (thiên về Rock), MCMA (Music Production), House Of Kush (mindset mix and master), Dan Worral (kiến thức nền tảng về mix master), White Sea (Review Plug-in),.. Tìm học trực tiếp tại một trung tâm uy tín cũng là một lựa chọn tốt với những ai muốn nghiêm túc với nghề này.

Lý do số 4: thiết bị monitor giới hạn khả năng của bạn

Mình biết trong giới không chuyên mọi người thường khuyên nhau “cần cù bù công cụ”, tức là những thiếu sót về thiết bị phần cứng có thể được bù đắp bởi tài năng và sự chăm chỉ. Mình cũng hay khuyên các bạn học viên là “Cố lên, Sơn Tùng M-TP ngày xưa tạo hit chỉ bằng cái máy bàn cùi và bộ tai nghe liền mic ở tiệm net đấy”. Nhưng chúng ta phải thẳng thắn với nhau rằng, nếu muốn phát triển và tiến bộ hơn trong nghề này thì một bộ máy bàn cùi và 1 chiếc tai nghe liền mic ở tiệm net là không đủ!

AT-M50X

Lần đầu tiên được trải nghiệm một chiếc tai nghe kiểm âm, những người bạn (không làm về audio) của mình luôn thốt lên bất ngờ kiểu “Wow, tao chưa bao giờ nghĩ âm nhạc nó lại chi tiết và sống động như vậy”. Bản thân mình khi lần đầu được nghe 1 chiếc tai kiểm âm chất lượng trung bình là AT-M50X cũng có cảm tưởng như được mở ra một chân trời mới. Lần đầu tiên đó mình có thể nghe rõ ràng vị trí của từng tiếng guitar trong bản phối, nghe tách bạch được vocal chính và vocal bè, cảm được lực của từng tiếng kick đập và có thể thấy tiếng reverb được tạo ra và dội vào tai mình như thế nào. Do đó mình muốn khuyên các bạn beginner như thế này – Hãy cố gắng mua được một chiếc tai nghe kiểm âm càng sớm càng tốt!

Mình hay nhận được các câu hỏi: “Nếu dùng loa kiểm âm thì có tốt hơn tai nghe kiểm âm không anh?”. Đối với ai đang dùng loa kiểm âm thì vấn đề sẽ phức tạp hơn một tí. Bạn hãy nhớ một điều thiết bị monitor lúc này sẽ bao gồm cả căn phòng và loa của bạn. Nếu bạn đầu tư nhiều tiền vào cặp loa mà không hề xử lý âm học cho phòng mình thì rất có thể bạn sẽ gặp các vấn đề về âm phản xạ, âm cộng hưởng, âm triệt tiêu vv. Chưa kể việc xử lý âm học cho phòng đòi hỏi chi phí và chuyên môn cao. Bạn có thể xem video dưới đây để hiểu rõ hơn về vấn đề này.

Giải pháp phù hợp với các bạn beginner là một sản phẩm căn chính lại âm thanh cho tai nghe, loa kiểm âm như Sound ID của Sonarworks. Sound ID có thể nhận diện và căn chỉnh lại các điểm boost hoặc cut của tai nghe – loa kiểm âm của bạn thông qua mic chuyên dụng. Nhờ vậy nó giúp tai nghe – loa kiểm âm của chúng ta trung tính hơn và giúp bản mix của chúng ta ‘ổn định’ khi nghe qua các thiết bị âm thanh khác nhau.

Lý do số 5: vấn đề không nằm ở bước mixing - mastering

Lỗi này sẽ thường gặp ở các bạn beginner, khi khả năng thu âm, chọn sound, thiết kế sound, phối khí của các bạn chưa tốt. Có một anh lớn trong nghề đã từng viết “Khi đầu vào của các bạn là rác thì các bạn không thể mong đầu ra là kim cương”. Nhiều khi sound của các bạn nghe không hay, beat của các  bạn nghe chưa lực, vocal của các bạn nghe không rõ, vấn đề là do các bạn chọn sound chưa tốt, arrange quá kém và thu vocal quá tệ. Nếu bạn gửi các track đó cho một kỹ sư mix-master giỏi, họ có thể cứu vãn được phần nào sản phẩm của bạn, nhưng rõ ràng là họ không thể bùm phát biến bài hát thành “best record of the year”!

Chúng ta nên hiểu music production gồm rất nhiều công đoạn và mỗi công đoạn đều ảnh hưởng đến chất lượng của sản phẩm cuối cùng. Mô hình hoạt động của các nghệ sĩ hiện nay là sản xuất theo team, ai giỏi việc nào sẽ đảm nhiệm riêng việc ấy. Nếu bạn là một beginner thì việc giao lưu, kết bạn ở một cộng đồng lành mạnh là rất có lợi. Bạn có thể tham gia MCMA Group Facbook theo link dưới. Đây là group cộng đồng chính thức của học viên, giảng viên và bạn hữu MCMA.  Nhớ phải trả lời hết các câu hỏi thành viên nhé <3

Vậy là chúng ta đã tìm hiểu qua 5 lý do ngăn cản 1 beginner mix master tốt lên. Nếu cảm thấy còn điều gì thắc mắc hay muốn thảo luận thêm thì hãy để lại bình luận ở bên dưới nhé. Đừng ngại chia sẻ bài viết này cho mọi người! Chúc bạn làm nhạc càng ngày càng hay <3

Bình Luận